cội rễ
Định nghĩa
- Danh từ:
- Gốc của cây, phần nằm dưới đất: "cội rễ" chỉ phần gốc và rễ của cây, nơi cây bám vào đất và hút chất dinh dưỡng. Tuy nhiên, nghĩa này ít được dùng riêng lẻ, thường xuất hiện trong văn cảnh so sánh hoặc ẩn dụ.
- Nguồn gốc, cội nguồn: "cội rễ" mang nghĩa bóng, chỉ nguồn gốc sâu xa, nền tảng vững chắc của một sự vật, hiện tượng, hoặc con người. Ví dụ: cội rễ của văn hóa, cội rễ của gia đình, cội rễ của vấn đề.
Ví dụ sử dụng
Nghĩa đen (gốc của cây):
- Cây đa già có cội rễ rất to và sâu. (Phần gốc và rễ của cây đa già rất lớn và ăn sâu vào lòng đất.)
- Đào đất lên, tôi thấy cội rễ của cây đã mục nát. (Khi đào đất, tôi phát hiện phần gốc rễ của cây đã bị hỏng.)
Nghĩa bóng (nguồn gốc):
- Tìm hiểu cội rễ của vấn đề này là điều cần thiết. (Việc xác định nguyên nhân sâu xa của vấn đề là rất quan trọng.)
- Dù đi xa, anh ấy vẫn luôn nhớ về cội rễ quê hương. (Dù sống ở nơi xa, anh ấy vẫn luôn ghi nhớ nguồn gốc, quê hương của mình.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "cội rễ văn hóa": nền tảng văn hóa lâu đời, truyền thống.
- Lễ hội này bắt nguồn từ cội rễ văn hóa nông nghiệp. (Lễ hội này có nguồn gốc từ truyền thống canh tác nông nghiệp.)
- "cội rễ gia đình": dòng họ, tổ tiên.
- Cô ấy đang nghiên cứu về cội rễ gia đình mình. (Cô ấy đang tìm hiểu về nguồn gốc tổ tiên của gia đình mình.)
- "bám rễ sâu vào cội rễ": gắn bó chặt chẽ với nguồn cội.
- Tình yêu quê hương đã bám rễ sâu vào cội rễ tâm hồn mỗi người. (Tình yêu quê hương ăn sâu vào nền tảng tinh thần của mỗi người.)
Biến thể và từ gần giống
- Gốc rễ (danh từ): từ đồng nghĩa, chỉ phần gốc và rễ của cây, hoặc nguồn gốc của sự việc.
- Gốc rễ của vấn đề là sự thiếu hiểu biết. (Nguyên nhân sâu xa của vấn đề là sự thiếu hiểu biết.)
- Cội nguồn (danh từ): nguồn gốc, khởi đầu.
- Cội nguồn của dân tộc Việt Nam gắn liền với truyền thuyết Con Rồng Cháu Tiên. (Nguồn gốc của dân tộc Việt Nam gắn với truyền thuyết Con Rồng Cháu Tiên.)
Từ đồng nghĩa
- Nguồn gốc: điểm bắt đầu, căn nguyên.
- Gốc tích: xuất xứ, lai lịch.
- Nền tảng: cơ sở vững chắc.
Thành ngữ liên quan
- Uống nước nhớ nguồn: nhắc nhở về lòng biết ơn đối với cội rễ, nguồn gốc.
- Truyền thống uống nước nhớ nguồn dạy chúng ta trân trọng cội rễ của mình. (Truyền thống này khuyên chúng ta biết ơn nguồn gốc của bản thân.)